Zelf bijenwasdoeken maken? Eerlijke gids voor de ovenmethode

Kunt u zelf bijenwasdoeken maken? Ja, zeker. Met bijenwas, katoenen stof en een oven komt u een heel eind, en het is een gezellig klein project. Maar er zijn een paar eerlijke kanttekeningen over gelijkmatigheid, kleefkracht en tijd die u moet kennen voordat u begint. Hier krijgt u de hele methode, en het hele rekensommetje.

Dit heeft u nodig

Het boodschappenlijstje is kort: zuivere bijenwas in blok of pastilles, een lap dicht geweven katoen, bakpapier, een bakplaat, een rasp, en een oven die een gelijkmatige, lage temperatuur houdt.

De stofkeuze doet er meer toe dan mensen denken. Dun, dicht geweven katoen zuigt de was gelijkmatig op, terwijl dikke of los geweven stof de was in vlekken opdrinkt en stijf wordt. Was de stof voordat u begint, en knip hem op maat met een kartelschaar, zodat de randen bij gebruik niet gaan rafelen.

Zo doet u het in de oven: stap voor stap

1. 1
   Verwarm de oven voor op 80 tot 90 graden

   Meer warmte heeft u niet nodig: bijenwas smelt al rond 62 tot 64 graden, en een te hoge temperatuur kan zowel de was als de stof verkleuren.

2. 2
   Rasp de was

   Gebruik een rasp en rasp de bijenwas fijn. Hoe fijner de was is geraspt, hoe gelijkmatiger hij in de stof smelt.

3. 3
   Bouw een sandwich van bakpapier

   Leg een vel bakpapier op de bakplaat, daarna de stof, strooi de was er gelijkmatig over, en dek af met een nieuw vel bakpapier bovenop.

4. 4
   Laat de was intrekken

   Na een paar minuten in de oven is de was glanzend en vloeibaar en trekt hij in de stof. Haal de plaat eruit en til het bovenste bakpapier op. Ziet u droge plekken, strooi daar dan wat extra geraspte was op en zet de plaat nog een paar minuten terug. Niet kwasten: was die erop wordt gekwast, blijft bovenop de stof liggen in plaats van erin, en bladdert af.

5. 5
   Hang te drogen

   Til het doek bij twee hoeken op en hang het over een droogrek. De was wordt in minder dan een minuut hard, en het doek is klaar voor gebruik.

Hier wordt het lastig: de gelijkmatige waslaag

Het eerste zelfgemaakte doek wordt zelden perfect, en dat is heel normaal. Te veel was op de ene plek geeft een stijf stuk dat scheurt en afbladdert als het doek wordt gevouwen, terwijl te weinig was op een andere plek droge plekken geeft die het eten niet beschermen en niet hechten. Kant-en-klare doeken worden juist gemaakt met een precies gedoseerde hoeveelheid was per vierkante centimeter om dit te voorkomen.

De oplossing thuis is het doek terug in de oven te zetten, wat geraspte was op de droge plekken te strooien en de was opnieuw te laten smelten. Reken op een paar rondes voordat de laag gelijkmatig is, en reken erop dat uw eerste twee doeken oefendoeken worden.

De kleefkracht: daarom bevatten kant-en-klare doeken hars

Zuivere bijenwas is vormbaar, maar niet erg kleverig. Fabrieksdoeken voegen daarom wat natuurlijke boomhars toe, die zorgt voor de kenmerkende hechting rond de rand van een kom, en een toevoeging die het doek soepel houdt. Een zelfgemaakt doek van zuivere bijenwas ligt netjes op een kom, maar het grijpt niet op dezelfde manier om de rand.

Hars kan worden gekocht en samen met de was gesmolten, maar dan stijgen zowel de prijs van de grondstoffen als de moeilijkheidsgraad: het mengsel moet de juiste verhouding hebben, en de hars moet helemaal in de was smelten en het mengsel moet hard worden voordat het kan worden geraspt. Het is heel goed mogelijk, maar hier stoppen de meeste thuisprojecten.

De tijdrekening: wanneer loont het?

De eerste keer kost het project al snel een uur of twee met raspen, proberen en opruimen, en de was op rasp en aanrecht moet daarna ook weer weg. Als hobbyproject is het elke minuut waard: het ruikt naar honing in de keuken, kinderen vinden het geweldig, en oude katoenen restjes krijgen een nieuw leven.

Maar wees eerlijk tegen uzelf over het doel. Wilt u gewoon gelijkmatige, kleverige doeken die vanaf dag één betrouwbaar werken, dan is de tijd moeilijk te verantwoorden. Dan is een kant-en-klaar set de eenvoudigste weg naar het resultaat waar u eigenlijk naar op zoek bent.

Onderhoud en opfrissen gelden hoe dan ook

Zelfgemaakte en gekochte doeken onderhoudt u precies hetzelfde: spoelen in koud water met milde zeep en ophangen om te drogen, nooit heet water of de vaatwasser. De hele routine staat in de gids over het onderhoud van bijenwasdoeken.

Wordt het doek na een tijdje mat en minder kleverig, dan kunt u de waslaag opfrissen in de oven op dezelfde lage temperatuur, 80 tot 90 graden. En twijfelt u over het gebruik zelf, dan hebben we een apart artikel over hoe u bijenwasdoeken gebruikt in het dagelijks leven.

Conclusie: mooi project, maar geen snelle weg

Zelf bijenwasdoeken maken is een gezellig project dat prima bruikbare doeken oplevert, vooral om boterhammen in te wikkelen en kleine kommetjes af te dekken. Wilt u daarentegen doeken die gelijkmatig, soepel en kleverig genoeg zijn om kommen af te sluiten, dan is een kant-en-klaar set met bijenwas en hars simpelweg een beter product. Vokshus bijenwasdoeken komen als set in drie maten, klaar voor gebruik vanaf de eerste dag.

Veelgestelde vragen

Wilt u het volledige overzicht? Alles over bijenwasdoeken staat verzameld in de grote gids.